متن سخنرانی افتتاحیه به مناسبت نشست رونمایی اندیشه ی ایرانشهر 20 و21 – خانه ی هنرمندان - 1تیرماه 1394


متن سخنرانی افتتاحیه به مناسبت نشست رونمایی اندیشه ی ایرانشهر 20 و21 – خانه ی هنرمندان - 1تیرماه 1394

نویسنده: مما

با سلام و به نام خداوند جان و خرد بخشاینده و مهربان و خیر مقدم حضور دوستان، همکاران، دانشمندان و دانشجویان، خوشحال از دیدار و ذوق کنان از دیدار یاران غائب که مدتیست مثنوی دیدارشان تاخیر شده بود.
به نمایندگی از مجلۀ ایرانشهر اجازه می خواهم که در ابتدا از مسئولین خانه ی هنرمندان به خاطر حفظ این فضا و فراهم آوردن امکانات این گردهمایی تشکر کنم.
دوم از همکاران انجمن صنفی مهندسان مشاور معمار و شهرساز که این دوشنبه را به رونمائی از شماره های 20 و 21 مجله اندیشه ایرانشهر اختصاص دادند و بعد از مدیریت و همکاران دفتر پژوهشهای فرهنگی که در ده سال گذشته برای دوام و بقای اندیشه ایرانشهر همراه و همگام بوده اند.
دوستان عزیز خانم ها و آقایان
اندیشۀ ایرانشهر نشریه ایست که بیشتر در قلمرو شهرشناسی در ایران فعالیت دارد و در این سال ها بیشتر در حوزۀ نظریه ها و تجربه های شهرشناسی گام برداشته؛ در حوزه های شهر، شهرنشینی، شهروندی، شهریت، شهرداری و شهرسازی که معماری هم، در دل همۀ این ها جای دارد.
هر شمارۀ اندیشه ایرانشهر برای ما به مثابه یک پروژه است؛ و محصول نقد و ارزیابی پروژه ها و تجربه های پژوهشی و اجرائی در زمینه های معماری و شهرسازی ایران. هر شماره همانند تهیه و تدوین یک کتاب است همانقدر پژوهش و زمان می طلبد.
هر یک شماره و یا دو شماره که در یک جلد منتشر می شود یک سردبیر میهمان دارد که از همۀ آنها سپاسگزاریم و از آنها یاد خواهیم کرد.
در این ده سال ما کندتر از لاک پشت حرکت کردیم، اگرچه آهسته؛ توانستیم 21 شماره منتشر کنیم اما پیوسته و در این جا و در این لحظه به سرعت آن ها مرور می کنیم و کمی از لاک خود بیرون می آئیم.
(در این قسمت، شماره های پیشین نشریه اندیشه ایرانشهر به نمایش در آمد که برای مشاهده ی آن ها می توانید به بخش "انتشارات> نشریه اندیشه ایرانشهر" سایت مراجعه نمایید.)
آنجا که در برخی از شماره ها از فیض سردبیر میهمان بی بهره بودیم مدیر مسئول سردبیری را هم برعهده می گرفت.
در هر مجله شما خوانندگان عزیز به چند شهر سفر می کنید:
شهرنظر، شهر تجربه، شهرنگاه، شهرکتاب، شهر به شهر و شهر فرهنگ ... و اما دربارۀ این شمارۀ آخر که تجربۀ گرانبهائی را با خود به ارمغان آورد ...
در این شمارۀ آخر برای اولین بار به اتفاق دو جوان متفکر، خوش ذوق و اهل قلم یک گروه سر دبیری تشکیل دادیم و به اتفاق؛ تجربه های چند نسل را برای تدوین و انتشار نشریه در هم آمیختیم. ثمرۀ این درهم آمیزی در شماره های 20 و21 مجله اندیشۀ ایرانشهر متجلی شده است، مجله ای که هم از نظر مضمون و هم از نظر آرایش صاحب کیفیتی متمایز است. متمایز از شماره های قبلی.
قدردانی و سپاس فراوان از مجید منصور رضائی – پژوهشگر شهر و شهرسازی و نوید پورمحمدرضا معمار و پژوهشگر سینما. این دو همکار جوان با طرح ها و اندیشه های خود، طراوت دیگری به نشریه بخشیدند و حضار گرامی در بخش پایانی نشست امروز می توانند گفتگوهای خود را با گروه سردبیری در میان بگذارند. و چند نکته دربارۀ شماره های 20 و 21 شهر و ادبیات / خوانش شهر در ایران معاصر
در مقاله هائی که در این مجله از اندیشه ایرانشهر می خوانید در می یابیم که شهر دیدنی است، خواندنی است، فهمیدنی است و نسبت عمیقی بین شکل شهر و روستا وآگاهی ساکنان و کیفیت زندگی آنان وجود دارد.
در اواخر دهۀ 1350 به اتفاق دو دوست کتاب عدالت اجتماعی و شهر اثر دیوید هاروی را ترجمه می کردیم. هاروی برای تشریح مباحث عدالت اجتماعی از یکطرف به این نکته اشاره می کند که اقتصاد دانان Space Less هستند یا حداقل برخی از اقتصاد دانان Space Less هستند. یعنی در تحلیل هایشان فضا، شهر و بنا را در نظر نمی گیرند. و از طرف دیگر از دیگرانی نقل می کند که معتقدند فضا خود مبیّن نیست. Self explanation  ندارد.
این دو نکته از آن ایام در دل من مانده بود؛ بویژه نکته دوم آیا شهر واقعا خود مبیّن نیست؟ آیا نمی توان به شهر نگاه کرد و قصه شهر را دریافت؟
 در دهه های 60 و 70 و 80 تجربه های پیوسته نظری و عملی کمک کردند تا بتوانم شهر و بنا و سازمانیابی فضا را از طریق مشاهده مورد شناسائی قرار دهم. یعنی با نگاه کردن به شهر و بنا بتوان، زمان و چگونگی شکل گیری آنها را تشخیص داد.
به اتفاق همکاران، گروه سردبیری و نویسندگان این شماره کوشیدیم تا امکان خوانش شهر را در این مجله تا اندازه ای روشن کنیم.
نکته دیگر اینکه در چند دهه گذشته که رمان فارسی و سینمای ایران از شکوفائی برخوردارند، به اتفاق بسیاری از شما به این نتیجه رسیدیم که شهر، فضا و معماری در رمان فارسی و سینمای ایران، بیشتر نقش پس زمینه را برعهده دارند تا یک شخصیت مستقل. با این انگیزه های مانده در دل، با دو همکار همدل مجید و نوید طرح چارچوب نشریه شکل گرفت. تا شعاع آشنائی ها، دوستان دست به قلم از نسل های مختلف را دعوت کردیم و موضوع نشریه را با آنها در میان گذاشتیم. با گذشت بیش از یک سال و برقراری پیوندی پیوسته بین گروه سردبیری و نویسندگان، مقاله ها تهیه شدند. از طرف گروه سردبیری از همۀ دوستانی که در نشست های اندیشۀ ایرانشهر آمدند، نوشتند یا ننوشتند، مقاله شان به چاپ رسید یا نرسید ممنون و سپاسگزارم.
این شماره به دیدگاه های چند نسل دربارۀ شهر و قرائت های متفاوت از شهر اختصاص دارد. نسل هایی متاخر، رشد شهرهای معاصر به ویژه تهران را حاوی هیجان و جذابیتی ناشناخته می دانند و به تجربه های شناختی تازه تری از شهر علاقمند هستند و از چارچوب های آزادانه تری در ارزیابی و تحلیل تبعیت می کنند.
دیدگاه های متقدم، منتقد جدی رشد شهرهای معاصر به ویژه تهران می باشند و آنچه از خوانش شهر به خواننده ارائه می دهند حاکی از، از دست رفتن انواع کیفیت ها و کمیت های فضایی و بصری می باشد. برای دیدگاه های متقدم آینده بسیار مهم است و آیندۀ این گونه رشدی را برای شهرهای معاصر ناگوار و ناپایدار می خوانند. برای من که به دیدگاه متقدمین نزدیک هستم، شنیدن و خواندن آراء و نقطه نظرهای دیدگاه متآخرین بسیار جذاب وآموزنده است.
مقالۀ یکی از نویسندگان که نشریۀ ما انتشار آن را تاب نیاورد به سینا دادخواه تعلق داردکه دو نکتۀ مرتبط با خوانش شهر از او را نقل و تاسف خود را نیز از عدم امکان چاپ مقالۀ او اعلام می کنم. دادخواه معتقد است که ادبیات شهری که منعکس کنندۀ تفکر شهری می باشد بیش تر دچار ممیزی شده و به همین جهت ادبیات روستایی فرصت بیش تری برای انتشار یافته. به علاوه او معتقد است که یکی از برجسته ترین و گویاترین نمونه های ادبیات شهری، پاورقی های روزنامه ها بوده که آن گونه که باید مورد توجه و واکاوی قرار نگرفته و بسط نیافته است. بدین ترتیب دو خوانش از شهر در دو سو و طیفی از خوانش های میانی، مجموعه اندیشه های طرح شده در این شماره را شکل میدهند: یکی این که شهر آزاد می کند و دیگری این که شهر آزار می دهد. البته هر دو دیدگاه معتقدند که از شهر گریز و گزیری نیست.

*برای مشاهده تصاویر نشست به اینجا مراجعه نمایید.

فهرست مطالب و نویسندگان این شماره مجله:
در و دیوار گواهی دهم کاری هست/ محمدرضا حائری مازندرانی
ترانه تهران خوانش شهر از منظر ترانه/ هنگامه آشوری
مسّاحی ادبی تهران/ احسان نوروزی
دوبلین جویس: از شهر تا شرح/ امید قهرمان
ضدآرمان‌‍شهر از منظر هدایت.../ سید محسن حبیبی، محمدصالحد شکوهی بیدهندی
بی آنکه صدای شکستن چتری شنیده شود/ امیر خضرایی منش
از خلوت اتاق تا همهمه شهر: جستجوی شهر در رمان خانم دلوی/ فرنوش فارمر، سپیده ابوالفتحی
استانبول، شهر شکوه، شهر حزن/ کوروش آصف وزیری، امیر مولایی
من در تن این شهر، نهان و پیدایم/ گفتگو با جواد مجابی
دغدغه شهر بازخوانی دو تجربه درباره تهران/ مجید منصور رضایی
خیال پرسه در شهر/ زهرا عزیزی
اسلامشهر، نقطه سر خط / جواد عرفانی
در آستانه ایده تهران/ گفتگوی نوید پورمحمدرضا و شمیم مستقیمی
تهران؛ روایتی فرامتنی/ احمد مسجدجامعی
چهارراه بی‌چراغ/ غزال کرامتی
خوانش فرهنگ های شهری/ مالکوم مایلز، تیم هال، لین بوردن/ شهلا شاهمرادی
نگارش شهر، دیدگاه های شهری و مدرنیسم ادبی/ دسموند هاردینگ/ آراسته ملاکین
بزرگداشت جلال ستاری/ مهران عارفیان